Home

โดย Cowboy

พอได้ยินคำว่า "ช่างภาพข้างถนน" แล้ว ภาพในหัวจะนึกถึงแต่ช่างภาพที่แต่งตัวซมซ่อ สกปรก เสื้อผ้าขาดวิน ผมเป็น
กระเซิง สะพายกล้องเก่า ๆ สายสะพายจะขาดมิขาดเหล่อยู่แล้ว เดินต๊อก ๆ ข้างถนน แค่ชื่อก็ดูเหมือนไม่มีความ
ไพเราะอยู่แล้ว เป็นอะไรที่ต่ำต้อยเสียเหลือเกิน เป็นช่างภาพเฉย ๆ ไม่ได้ ทำไมต้องอยู่ "ข้างถนน" ด้วยเล่า

     คำว่า "ช่างภาพข้างถนน" เป็นคำที่ "ตาเกิ้น" แปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่า "Street Photographer" นับคำ
แปลที่ตรงตัวและให้ความหมายในตัวมันเองอย่างสมบูรณ์ลงตัวที่สุด

     สถานที่ทำงานของช่างภาพข้างถนน ก็คือข้างถนนนั้นเอง เขาจะเป็นช่างภาพที่เก็บภาพจากรอบ ๆ ตัว ตามท้องถนน
หน้าปากซอย ในเมือง ในหมู่บ้าน หรือในสังคมที่อยู่ขณะนั้น โดยมากมักจะเป็นภาพอากัปกิริยาต่างของผู้คนที่ถูกถ่าย
อย่างไม่รู้ตัว ทำให้ภาพเป็นไปอย่างธรรมชาติ ตามบรรยากาศในความเป็นจริง ต้องไม่มีการเพิ่มเติมเสริมแต่งแต่อย่างใด
ลืมเรื่อง Photoshop ไปเลย ภาพทั้งภาพจะให้ความรู้สึกเหมือนผู้ดูเข้าไปอยู่ในภาพนั้น ๆ รู้สึกมีส่วนร่วมในเหตุการณ์นั้น ๆ
กับเขาด้วย

     ช่างภาพที่ถ่ายภาพในลักษณะนี้ คล้าย ๆ กับช่างภาพสารคดีเชิงบอกเล่าความเป็นไปต่าง ๆ ของสังคม หรือที่เรียก
ว่า Photojournalist หรือ Documentary Photographer เพียงแต่ Street Photographer จะมีอิสระในทางความคิด
มากกว่า ไม่จำเป็นต้องยึดติดกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เห็นได้จังหวะเมื่อไร ก็เก็บภาพเมื่อนั้น นึกอยากจะถ่ายก็ทำเลย
โดยไม่ต้องมี บก. ต้นสังกัดมานั่งตีกรอบหา Topic ให้ทำ

     ปัจจัยในของการเป็นช่างภาพข้างถนนที่ดีประกอบไปด้วย 1. สถานที่ถ่ายภาพ 2. ช่างภาพ 3. อุปกรณ์ถ่ายภาพ และ
4. เทคนิคการถ่ายรูป  และ 5. เทคนิคของตัวช่างภาพเอง โดยขอเริ่มจาก

1. สถานที่ถ่ายภาพ
     การถ่ายภาพข้างถนนนั้น อาจจะเรียกว่าเป็นการถ่ายภาพแนวไลฟ์ แนวแคนดิท ก็ว่าได้ ดังนั้นสถานที่จะถ่ายภาพ
ให้สนุก มีความหลากหลาย มีชีวิตชีวากว่าก็น่าจะเป็น ตามเมืองใหญ่ ๆ ที่มีแต่ความวุ่นวาย ผู้คนต่างคนต่างทำกิจกรรม
ของตนเอง โดยไม่ได้ใส่ใจกับบุคคลรอบด้านนัก ถ้าเป็นในกรุงเทพฯ คงเป็นแถว ๆ  เยาวราช, รามคำแหง, บางกะปิ
อะไรแบบนั้น ต่างประเทศใกล้ ๆ บ้านเรา ที่ผมเคยไปเดินเก็บภาพมาแล้วก็มี ฮ่องกง, โตเกียว, เชียงไฮ้, เซินเจิ้น ฯลฯ
เมืองเหล่านี้จะถ่ายภาพได้สนุกมาก ต่างคนต่างไม่สนใจใคร ตัวช่างภาพสามารถเดินเข้าไปใกล้ชิดกับแบบ จะได้ภาพ
แบบที่เป็นธรรมชาติ บอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ได้ดี นอกจากผู้คนที่หลากหลายแล้ว ยังมีวัฒนธรรมแตกต่างกันอย่างมี
นัยะให้เราถ่ายรูปสนุกด้วย

2. ช่างภาพ
     สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับงานนี้ก็คือ ตัวช่างภาพเอง จริงมั๊ยครับ มีอุปกรณ์ทุกอย่างพร้อม
แต่ไม่มีคนถ่าย ภาพถ่ายนั้นจะเกิดขึ้นได้อย่างไร สำหรับผู้ที่รักในการถ่ายแนวสตรีทพวกนี้ นอกจากจะเป็นคนที่มีหัว
ทางอาร์ตหน่อย ประเภทที่ว่ามองเห็นกองขยะก็สวยงามได้ ต้องสามารถมองจากสิ่งธรรมดาสามัญ สิ่งที่พบเห็นจน
เจนตา บรรจุลงในภาพถ่ายให้มีความสวยงาม ให้มีชีวิตชีวาขึ้นมาได้ และควรต้องเป็นคนที่มองโลกในแง่ดี มองเห็น
มนุษย์เป็นเพื่อน ไม่ใช่สัตว์กินเนื้อที่คอยจ้องจะรับประทานเราได้ทุกเวลา

     ตัวช่างภาพเองไม่จำเป็นต้องยึดติดกับกรอบหรือกฏเกณฑ์ของการถ่ายภาพมากนัก มิฉะนั้นแล้วพวกเราก็จะอยู่
แต่ในกรอบเดิม ๆ ภาพออกมาเป็นรูปแบบเดิม ๆ ตราบใดที่ยังมีกรอบล้อมรอบตัวเรา ความคิดสร้างสรรค์หรือความ
ครีเอทีฟคงไม่บังเกิดออกมาจากสมองซีกขวาของเราแน่

อัลเบริต์ ไอสไตล์ เคยพูดไว้ว่า "จิตนนาการสำคัญกว่าความรู้" นะพี่น้อง

พอมาถึงตรงนี้ ผมมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับช่างภาพที่มีชื่อของอเมริกาอยู่คนหนึ่ง (จำไม่ได้แล้วว่า
อ่านมาจากเว็ปไหน อ่านเสร็จก็จดข้อมูลที่สำคัญไว้เท่านั้น)

     ช่างภาพคนนี้ชื่อนาย Gary Winogrand เป็นคนอเมริกัน เป็นช่างภาพข้างถนน มีชื่อเสียงมาก ในวงการยกย่อง
ให้เป็นระดับ Master of Photographers เกิดในนิวยอร์คในปีค.ศ. 1924 และพึ่งตายเมื่อปี 1984 ไม่กี่ปีมานี้ ทั้ง ๆ
แกรี่พึ่งมีอายุเพียงแค่ 54 ปีเท่านั้น สาเหตุเกิดจากการเป็นมะเร็งในตับ น่าเสียดายมากสำหรับคนหนุ่มอนาคตไกลที่
สร้างสรรงานศิลป์ไว้ให้ชาวโลกได้ชมกันน้อยเกินไป

     พี่แกเป็นช่างภาพข้างถนนที่ขยันทำงานมาก มีกฎเกณฑ์ประจำตัวคือ แต่ละวันจะต้อง
ออกตะเวณไปตามท้องถนนทั่วนิวยอร์ค พร้อมกล้องตัวเล็กที่ห้อยคออยู่เป็นประจำ วันหนึ่ง ๆ จะต้องถ่ายภาพให้ได้
3 ม้วนทุกวัน ด้วยฟิลม์ขาวดำไวแสง Tri-X ของโกดัก
    
     ถ้าแกรี่ถ่ายรูปวันละ 3 ม้วน เท่ากับว่าพี่แกถ่ายรูปจำนวน 36 x 3 = 108 รูปต่อวัน หรือ 39,420 รูปต่อปี รวมแล้ว
มากกว่า 1,182,600 รูปตลอดชีวิตที่เป็นช่างภาพข้างถนนกว่า 30 ปี ตอนที่เขาตายในปี 1984 นั้น เพื่อนช่างภาพได
้ไปค้นที่อพาร์ทเมนท์ของเขา พบฟิลม์ที่ถ่ายแล้วแต่ยังไม่ได้นำไปล้างจำนวนถึง 2,500 ม้วน และพบอีก 6,500 ม้วน ที่
ล้างแล้วแต่ยังไม่นำไปทำ contact print  เท่านี้ยังไม่พอนะครับ ยังมีฟิลม์อีก 3,000 ม้วน ที่ทำ contact print แล้วแต่
ยังไม่ได้อัดออกมาเป็นรูป...ว้าว.... 
      
     กล้องที่นายแกรี่ วิโนแกรนด์ ใช้มาตลอดชีวิตเป็นกล้องยี่ห้อ Leica ครับ....โดยกล้องตัวสุดท้ายที่ใช้เป็นรุ่น M4
กล้องตัว Leica M4 ตัวนี้กลายเป็นของสะสมที่มีมูลค่าเป็นล้านบาทแล้ว

     ถ้าไปเห็น Leica M4 ที่มีซีเรียลนัมเบอร์นี้ ให้พี่น้องคว้าไว้เลยนะครับ รับรองเอาไปขายต่อ "รวย" แน่..  ขนาดนาย
สตีเฟนท์ แกรดี้ เจ้าของเว็ปไซด์เกี่ยวกับไลก้าอันโด่งดัง ที่นักเล่นไลก้าต้องเข้าไปหาข้อมูล http://www.cameraquest.com
นายสตีเฟนท์ยังเอ่ยปากยอมรับเลยว่า "เกิดมาไม่เคยเห็นกล้องไลก้าตัวไหนที่ใช้งานหนักเท่านี้มาก่อนเลย" "I've
never seen the image of film worn into a pressure plate before, he may have used it too much......nah..."

     เห็นไหมครับว่า การเป็นช่างภาพข้างถนนที่ดีนั้น ต้องมีการฝึกฝน ต้องมีความเพียร
ความพยายาม ความขยัน มั่นออกไปถ่ายรูปแล้วประสบการณ์จะสอนเราเอง ถ้าออกไปถ่ายรูป 1 ม้วน 36 รูป ในนั้น
อาจได้รูปดี ๆ ซ่อนอยู่เพียงแค่ 1-2 รูป ก็ถือว่าประสบความสำเร็จมากพอแล้วสำหรับช่างภาพคนนั้น

     ที่สำคัญเวลาถ่ายภาพคือ ต้องมองภาพที่จะถ่ายได้ออกมาให้ออก ต้องใช้จินตนาการให้เป็น ไม่ใช่มีหน้าที่แค่มอง
ภาพแล้วเอานิ้วไปกดชัตเตอร์เท่านั้น แต่ให้จิตนาการถึง output ของภาพที่จะออกมาในตอนพริ้นท์เป็นรูปแล้วด้วย ทั้ง
เรื่ององค์ประกอบภาพ เรื่องแสงเงา ความมีชีวิตชีวา การบอกเล่าเรื่องราว อารมณ์ของภาพที่ได้

3. อุปกรณ์ถ่ายภาพ
3.1  กล้อง
     กล้องที่เหมาะสมกับการถ่ายภาพในแนวนี้ ต้องเป็นกล้องขนาดไม่ใหญ่ เลนส์ไม่โตนัก
มิฉะนั้นจะเป็นที่สังเกตของตัวแบบได้ ลองนึกดูว่าตัวคุณเองโดน ช่างภาพที่ไหนก็ไม่รู้ เอากล้องตัวเบอะเรอะ ติด
แบตเตอรีแพ็ค พร้อมเลนส์สีขาวใหญ่กว่ากระบอกข้าวหลาม พอยกกล้องขึ้นเล็งแล้ว รับรองตัวใครตัวมัน ตัวแบบที่
ถูกถ่ายต้องระวังตัว หวาดระแวง แสดงท่าที่ขัดเขิน ประหม่า ก็รีบวิ่งหนีหายไปเลย

     ถึงคราวเคราะห์หามยามร้าย ผีซ้ำด้ามพลอย ประเภทพระศุกร์เข้า พระเสาร์แทรก ตัวแบบวิ่งเข้าใส่ กระชากคอ
ช่างภาพ มาถามว่า "แอบถ่ายตรูเรื่องอะไรฝ่ะ" มีเรื่องมีราวเจ็บตัวกันไปเปล่า ๆ อย่าลือว่า เราเป็น Street Photographer
นะครับ ไม่ใช่ พวก ปาปารัสซี่ที่คอยไล่ตามแอบถ่ายดาราดัง คนดังวงการต่าง ๆ เพื่อไปขายหาเงินเลี้ยงปากท้อง แต่
เราทำเพียงสร้างงานศิลปนะครับ

2.2 ชนิดของกล้อง
กล้องสำหรับถ่ายสตรีทนั้น เป็นอะไรก็ได้แต่ขอให้มีขนาดเล็ก ๆ ก็พอแล้ว เวลาเราเดินไป
ไหนมาไหน ผู้คนหรือแม้แต่ตัวแบบเองจะได้มองตัวช่างภาพเหมือนกับพวกทัวร์รีสจากแผ่นดินใหญ่ ที่มาเดินช็อปปิ้ง
ท่องเที่ยวอโนเน๊ะ แทนที่จะเห็นหน้าเรามีเขี้ยวโผล่ออกจากปากเหมือนบรรดามือโปรทั้งหลาย สามารถกลมกลืนไปกับ
สภาพแวดล้อมได้ดี

     กล้องแรงจ์ไฟเดอร์ – กล้องดิจิตอล
     ช่างภาพสตรีทที่มีชื่อเสียงโดยมากจะใช้ฟิลม์ขาว-ดำ กับงานของเขา ภาพขาว-ดำ เป็นภาพที่เหมาะกับการภาพ
สตรีทมาก เพราะให้อารมณ์ ความรู้สึก ออกมาได้ดีกว่าการเป็นภาพสี ภาพขาว-ดำมีความเป็นนิรันดร ดังนั้นกล้องที่
ใช้ควรเป็นกล้องฟิลม์ มากกว่ากล้องดิจิตอล ซึ่งกล้องฟิลม์ตัวเล็ก ๆ มักจะเป็นกล้อง Range Finder ซึ่งมีให้เลือกทั้งที่
เป็นระบบแมคคานิคล้วน และมีระบบออโตปรับความเร็วอัตโนมัติในตัว โดยช่างภาพเพียงแต่เลือกเปิดรูรับแสงเท่านั้น
กล้องก็จะปรับความเร็วให้สัมพันธ์กับสภาพแสงในเวลานั้นให้เอง
    
     ข้อดีของกล้องฟิลม์ Range Finder อีกอย่างหนึ่งคือการกินแบตเตอรี่น้อยมาก โดยเฉพาะกล้องแมคคานิค ที่ใช้
พลังงานจากแบตเตอรี่ เพื่อเครื่องวัดแสงเท่านั้น แม้แบตฯ หมด ยังสามารถใช้ถ่ายต่อไปได้สบาย ถ้าเป็นกล้องออโตรุ่น
ใหม่ต่าง ๆ เวลาที่แบตฯ หมด ชีวิตช่างภาพก็อาจหมดลงไปด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งบรรดากล้องดิจิตอลทั้งหลายนั้นเอง 

2.3 เลนส์
     กล้องแรงจ์ไฟเดอร์ เป็นกล้องที่เปลี่ยนเลนส์ให้เหมาะสมกับระยะเป้าหมายได้ ถึงตรงนี้นักเล่นกล้องดิจิตอลอาจ
จะแย้งว่า กล้องดิจิตอล คอมแพ็ค รุ่นต่าง ๆ ที่มีขายทั่วไป ล้วนแล้วแต่ติดเลนส์ซูมถ่ายได้ถ้าได้หลายระยะ โดยไม่เห็น
จำเป็นต้องแบกเลนส์ติดตัวไปให้มากเรื่อง แต่...ครับ...แต่... อย่างที่นักถ่ายภาพทุกคนรู้ว่า เลนส์ fixed ยอมให้ความ
คมชัดมากกว่าเลนส์ซูมของกล้องดิจิตอลอยู่แล้ว และสามารถถ่ายทอดโทนของสีได้ออกมามากกว่าโดยเฉพาะอย่างยิ่ง
โทนของภาพขาว-ดำ

กล้องตัวเล็ก ๆ ประเภทคอมแพ็ค หรือกล้องฟิลม์ชนิด Range Finder จะเหมาะสมกับภาระกิจมากกว่าแน่นอน โดย
เฉพาะข้อดีด้านน้ำหนัก สามารถนำติดตัวไปได้หลายเลนส์ หรือหลายความยาวโฟกัส ให้เหมาะสมกับสภาพการใช้งาน
ขณะนั้น งานถ่ายภาพข้างถนนจำเป็นต้องเดินหามุมถ่ายภาพ อุปกรณ์ที่ติดตัวทั้งกล้องและเลนส์ต้องมีขนาดกระทัดรัด
น้ำหนักเบา ทำให้กระเป๋ากล้องของคุณเบาขึ้นด้วย และก็ไม่จำเป็นต้องใช้กระเป๋ากล้องใบใหญ่ให้เป็นที่สังเกตุของ
คนรอบข้าง

จะเห็นได้ว่าขนาดของตัวเลนส์ กล้อง Range Finder ต่างกับเลนส์กล้อง DSLR ลิบลับ

     เลนส์สำหรับถ่ายภาพสตรีทนั้น เลนส์?ที่เหมาะสมควรเป็นเลนส์ไวด์ ตั้งแต่ 21, 28 และ 35 มม. ไปจนกระทั่งเลนส์
50 มม. สำหรับเลนส์ 35 มม. จะเป็นเลนส์ที่เหมาะสมสำหรับถ่ายภาพสตรีทมากที่สุด คือไม่ไวด์จนทำให้ภาพผิดส่วน
ขนาดเดียวกันก็กว้างพอสำหรับเก็บตัวแบบและบรรยากาศโดยรอบได้ดี ส่วนเลนส์เทเลโฟโต้ไม่เหมาะกับงานอย่างนี้
เพราะทำให้มุมมองแคบ เหมาะกับการถ่ายภาพแบบ Portrait มากกว่า

     จากซ้ายไปขวา
Voigtlander 28 mm. f/3.5,
Leica Summicron-M 35 mm. f/2 ASPH,
Canon Zoom 17-40 mm. f/4 L
Canon Zoom 70-200 mm. f/4 L
จะเห็นได้ว่าขนาดของตัวเลนส์ กล้อง Range Finder ต่างกับเลนส์กล้อง DSLR ลิบลับ

     การเลือกใช้เลนส์นั้นขึ้นอยู่กับความชำนาญของช่างภาพแต่ละคน ปรมาจารย์ช่างภาพข้างถนนที่โด่งดัง นาย
 ฮองรี คาร์ติเยร์ เบนซอง ใช้เลนส์ 50 มม. เป็นเลนส์มาตรฐานติดกล้องตลอดเวลา โดยเขาให้เหตุผลว่า เลนส์ 50 มม.
 มีมุมมองเท่ากับสายตาของคนปกติมอง จึงทำให้ภาพดูออกมาเป็นธรรมชาติกว่าเลนส์ขนาดอื่น ๆ

คุยกันรอบกองไฟ

เซ็นสมุดเยี่ยม

สมัครสมาชิก Thailand Outdoor ฟรี